العلامة الحلي ( مترجم : شعراني )
360
تبصرة المتعلمين في أحكام الدين ( فارسي )
آن را . هم چنان كه غصب نسبت به اصل ملك تعقل مىشود نسبت به منافع و حقوق آن نيز تعقل مىشود و آن هم حرام است مثلا كسى مستاجر خانه را بيرون كند غصب حق او كرده و كسى كه ديگرى را از راه و بازار و مسجد و مدرسه و اوقاف عامه بيرون كند و جاى او را متصرف شود نيز غصب كرده است . محقق ثانى و قطب راوندى از مبسوط شيخ نقل كردهاند همه زمينهاى عجم از خوزستان تا آخر خراسان مفتوح العنوه است مانند زمين عراق و شام ( البته مفتوح العنوه بمعنى اعم است كه امام حق خراج گرفتن دارد ) و گرفتن آن از متصرف به زور و قهر غصب است و گر نه اين همه احكام و مناهى در غصب اراضى كه از شرع رسيده بىمورد بوده است زيرا چنين زمينى كه مفتوح العنوه نباشد بسيار نادر است خصوصا در عراق ( كه سؤال راويان بيشتر متوجه آن است ) كه هر گز غصب تحقق نخواهد داشت . بارى هر كس حق تصرف در زمينى دارد بيرون كردن او غصب است . اگر حيوان آبستن را غصب كند چنين آن را هم غصب كرده است . اگر كسى مالك چهار پا را نگاهدارد تا چهار پا بگريزد با از نشستن بر فرش خود باز دارد تا آن را بدزدند غصب نكرده